فارسی العربی |  English  AALULBAYT
GLOBAL INFORMATION CENTER


زهرا در لغت به معنی درخشنده و نورانی
زهرا در لغت به معنی درخشنده و نورانی می باشد.
این نام از اسماء معروفه حضرت فاطمه سلام الله علیها می باشد که معمولاً به همراه فاطمه سلام الله علیها به آن حضرت اطلاق می گردد.
اما در این باب که چرا بانوی دو عالم فاطمه سلام الله علیها را زهرا نهاده اند، روایات زیبا و متعددی از پیشوایان اسلام علیه السلام به ما رسیده است که وجوهی چند را ذکر کرده اند:

1- فاطمه سلام الله علیها از نور با عظمت پروردگار خلق شده است
جابر بن عبد الله از امام صادق علیه السلام سوال کرد: « لم سمیت فاطمة الزهرا سلام الله علیها زهراء؟» برای چه فاطمه زهرا سلام الله علیها زهرا نامیده شده؟
آن حضرت فرمودند: برای اینکه خداوند باری تعالی فاطمه سلام الله علیها را از نور با عظمت خویش خلق کرده، پس چون نور فاطمه سلام الله علیها طلوع کرد آسمان ها و زمین بواسطه نور او منور شد. چشم ملائکه از آن نور خیره شد و از عظمت پروردگار به سجده افتادند.
و گفتند: پروردگارا این نور از چیست؟ پروردگار بر آن ها وحی نمود که این نور از نور من است، آن را در آسمان ها جای دادم و از عظمت و جلال خود او را خلق کردم و از صلب بزرگترین پیامبران خود او را خارج خواهم ساخت و از همین نور جانشینان او را بیرون می آورم. همان هایی را که امر مرا بر پای می دارند و مردم را به سوی من هدایت می کنند. من آنها را پس از آنکه وحی و نبوتم در زمین به اتمام رسید، جانشینان و حاکمان خود در زمین قرار خواهم داد.
آسمان ها و زمین از نور او در نور شد
جمله جن و ملک هم زین سبب مسرور شد
پس ملائک سجده کردند آن زمان
یا رب این اسرار بر ما کن عیان
سِر این نور جلی یا رب ز چیست؟
این همه انوار زیبا بهر کیست؟
رب به آنان پاسخی از غیب داد
پاسخ از هستی آن بی عیب داد
این که می گویندیا رب از چی است؟
نور زیبای گل من مرضی است
نور زهرا (سلام الله علیها) خلق شد از نور من
او صدای من بُود در طور من
او جلای من بُود بر قدسیان
ساکنش کردم به جنت وین زمان
او سرود شعر زیبای من است
مادر آزاد مردان نی زن است
همسر خیر الوصیین من است
دختر خیر النبیین من است
با شفایش هر گنهکاری به جنت رهسپار
پس به عشقش بیش از این باید بکوشی هوشیار

2. فاطمه سلام الله علیها زهرا نامیده شد؛ زیرا نورانیت آسمان ها و زمین از نور اوست
انس بن مالک از رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم نقل کرده که حضرت فرمود «پروردگار به تاریکیها امر فرمود که بر دیدگان سایه بیفکنند و آسمان ها بر ملائکه تیره و ظلمانی شد. ملائکه با زبان ستایش و التماس از این ظلمات نزد خداوند ضجه کردند و از او خواستند که ای پروردگار و مولای ما، در آن هنگام که با دست قادر و مهربانیت ما را خلق کردی و این نور ها را به ما شناساندی، هرگز عذابی ندیده ایم، پس به حق این انوار طلب می کنیم که این تاریکی ها را از ما بر طرف کنی. (پروردگارا مجیب الدعوات خواسته آنان را اجابت فرمود.) پس خدا از نور دخترم فاطمه سلام الله علیها آویزهای نورانی پدیدار کرد و آن قندیلها روشن کرد و همه جا روشن شد و به همین دلیل بود که (دخترم فاطمه) زهرا نامیده شد.
همچنین به همین مضمون روایتی است که ابن مسعود از رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم نقل کرده، که بخشی از آن این چنین آمده است: پس همه هستی از شرق تا به غرب تاریک ماند و ملائکه به پروردگار شکایت کردند که این تاریکی را از آنها دور کتد. آنگاه پروردگار جل جلاله کلمه ای فرمود، از آن کلمه روحی خلق گردید، سپس کلمه ای دیگری فرمود و از آن کلمه نوری خلق شد، پس آن نور را به آن روح اضافه کرد و آن را در بلندترین مکان عرش قرار داد. چنانکه همه عالم از شرق تا به غرب نورانی شد و آن نور آمیخته به روح خلق شد از لطف پروردگار، کسی نیست جز فاطمه سلام الله علیها و به همین دلیل او را زهرا نامیدند. برای آن که نورش آسمان ها را روشن ساخت.

3. فاطمه سلام الله علیها چون در محراب عبادت می ایستاد؛ برای اهل آسمان نور افشانی می کرد
محمد بن عمار می گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم: چرا فاطمه سلام الله علیها را زهرا نامیده اند؟ آن حضرت فرمود:« زیرا فاطمه سلام الله علیها آنچنان بود که هر گاه در محراب عبادت به نیایش و بندگی مشغول می شد؛ برای ملائک و اهل آسمان ها نور افشانی می کرد. همان طوری که نور ستارگان برای اهل زمین روشنائی بخش است.
چون که بهر راز با حق فاطمه سلام الله علیها
در بر محراب می شد قائمه
نوری از او بر ملائک می رسید
همچو نور او کس هرگز ندید
در مثل نورش مثال اختران
دیده را روشن کند بر دیده بان
نور او زیبا ترین نور هاست
شعر او برتر ز جمله شور هاست
فاطمه سلام الله علیها تفسیر جمله هستی است
بودنش علت به هر سر مستی است

4. صورت فاطمه سلام الله علیها در هر روز چند بار برای علی علیه السلام نور افشانی می کرد
ابو هاشم عسگری می گوید: درباره وجهه تسمیه زهرا از امام حسن عسکری علیه السلام سوال کردم ، آن حضرت فرمودند: « فاطمه سلام الله علیها چنان بود که صورتش درآغاز روز همچون خورشید نورانی و هنگام ظهر همچون ماه تابان و هنگام غروب خورشید چون ستاره ای درخشان، برای علی علیه السلام پرتو افشانی می کرد.
ونیز ابان بن تغلب نقل می کند که به امام صادق علیه السلام عرض کردم که ای پسر رسول خدا چرا فاطمه سلام الله علیها دختر پیامبر، زهرا نامیده شده آن حضرت فرمودند:« برای اینکه فاطمه درخشان می شد برای علی در هر روز سه مرتبه، با نوری که در حین نماز از صورتش درخشان می شد.
وقت نماز صبح هنگامی که مردم در خانه هایشان بسر می بردند، سفیدی آن نور به خانه های مدینه داخل می شد. به طوری که اتاق هایشان سفید می شد. مردم از این موضوع تعجب می کردند. به نزد رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم رفته و از آن چه اتفاق افتاده بود از او سوال می کردند. رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم آنها را به طرف منزل فاطمه سلام الله علیها می فرستادند. آنها به منزل فاطمه سلام الله علیها رفتند؛ فاطمه سلام الله علیها را در حالی دیدند که محرابش به نماز ایستاده است و نور از محراب عبادتش ساطع می شود، بواسطه نوری که از صورت فاطمه سلام الله علیها پخش می شود . بنابراین فهمیدند نوری که به خانه هایشان داخل شده، از نور فاطمه سلام الله علیها بوده است.
پس از آن، هنگامی که روز به نیمه رسید و فاطمه سلام الله علیها مشغول نماز ظهر شد، از صورتش نور زردی ساطع شد. این نور به حدی بود که زردی آن داخل خانه های مدینه شد به گونه ای که لباس ها و رنگ رخسار آنها را زرد کرد.
آنها دوباره به نزد رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم رفتند و از او درباره آنچه اتفاق افتاده بود سوال کردند رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم دوباره آنها را به سوی خانه فاطمه سلام الله علیها روانه کرد. پس از ورود به خانه، فاطمه سلام الله علیها را در محرابش مشغول عبادت دیدند در حالیکه نور صورتش پرتو افشانی می کند.
چون روز به پایان رسید و خورشید غروب کرد صورت فاطمه سلام الله علیها از سر شادی و شکر گذاری پروردگار عزوجل سرخ شده و پرتو افشانی می کرد. سرخی صورتش به خانه های مردم داخل شده و خانه هایشان را سرخ کرد آنها از این موضوع تعجب کرده و به نزد پیامبر صلی الله علیه و آل وسلم آمدند و از آن موضوع سوال کردند. برای بار دیگر آن حضرت آنها را به منزل فاطمه سلام الله علیها رهنمود ساخت . پس از ورود به خانه فاطمه سلام الله علیها دیدند او را که نشسته و به تسبیح و تمجید خدای متعال مشغول است و نور از صورتش تلالو می کند به نور سرخ، پس دانستند که آن چه اتفاق افتاده، از نور صورت فاطمه سلام الله علیها بوده است.
این نور در صورت فاطمه سلام الله علیها همچنان باقی بود تا اینکه حسین علیه السلام بدنیا آمد. پس این نور در صورت های ما اهل بیت علیه السلام پدیدار می شود و تا روز قیامت از امامی به امام دیگر منتقل می گردد.
فاطمه سلام الله علیها نور خدائی داشته است
در دلش مهر خدائی کاشتست
نور او نور محمد صلی الله علیه و آل وسلم نور حق
زین سبب نامیم او را حور حق
یک زمان وقت نماز صبح بود موقع راز و نیاز صبح بود
نوری از وجه جمیلش شد نمود
جمله اجزاء هستی سبزگون
عقل مردم زین سبب مبهوت ماند
فهمشان در درک آن مسکوت ماند
آمدند آنان به نزد یار حق
شکوه بردند بر ذوی الاسرار حق
گفت پیغمبر صلی الله علیه و آل وسلم که نور جلی
از جبین دخترم شد منجلی
دخترم نور خدا بودست و هست
از شما مردم جدا بودست هست
پس هزاران سال بعد از او شدست
این زمین و آسمان و هر چه هست

5. برای فاطمه سلام الله علیها در بهشت قبله از یاقوت سرخ است که برای اهل بهشت همچون ستاره ای درخشان نور افشانی میکند
حسن بن یزید می گوید:«از امام صادق علیه السلام پرسیدم چرا فاطمه سلام الله علیها زهرا نامیده شده است؟
فرمودند: بدلیل اینکه برای فاطمه سلام الله علیها در بهشت قبه ای از یاقوت سرخ است که بلندی ارتفاعش مسیر یکسال راه است.
آن قبه به قدرت خدای قادر آویزان است، بدون آنکه از پائین بر هیچ ستونی تکیه زند و از بالا هیچ وسیله نگهدانده ای آنرا نگاه دارد. برای آن قبه هزار در است. بر هر دری هزار ملک از ملائک پروردگار قرار دارند ، اهل بهشت آن را می بینند به هیئتی که هر یک از شما ستاره ای درخشان و نورانی را در افق آسمان می بینید. پس اهل بهشت می گویند: این قبه پر نور از آن فاطمه سلام الله علیها است.
روایتی دیگر در باب نور فاطمه سلام الله علیه
درباره نور فاطمه سلام الله علیها به غیر روایت فوق که در آنها به وجه تسمیه زهرا بر آن مخدره اشاره شده بود، روایت بسیار زیبای دیگری نیز از معصومین علیه السلام نقل شده که برخی از آنها اشاره می کنیم.
1- نور فاطمه علیه السلام ا ز سنخ نور خداست
ابن شاذان از رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم روایت کرده است که آن حضرت فرموده اند :
خداوند در شب معراج مرا خطاب کرد و فرمود: « ای محمد، بدرستیکه من نو را و علی وفاطمه وحسن وحسین علیه السلام را از نسخ نور خودم خلق کردم.
2- نور فاطمه علیه السلام با نور اهل بیت یکی است
الف) امام باقر علیه السلام به اسنادش از رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم روایت کرده است که آن حضرت فرمودند: خداوند در شب معراج به من وحی فرمود:«ای محمد، من علی و فاطمه وحسن وحسین وپیشوایان بعدی آنان را از یک نور واحد خلق کردم.»
ب) رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم خطاب به سلمان فارسی می فرمایند:«ای سلمان، خداوند مرا از درخشش نور خود خلق فرمود ، سپس مرا به اطاعت خدا خواند ومن او را اطاعت کردم. و خلق کرد از نور من نور علی را پس او را اطاعت خویش خواند و علی خدای را اجابت کرد . و از نور من ونور علی علیه السلام فاطمه سلام الله علیها را آفرید، پس او را به بندگی واطاعت خویش دعوت کرد و فاطمه سلام الله علیها پروردگار را اطاعت نمود....
ج) مفضل بن عمر از امام صادق علیه السلام و آن حضرت به نقل از آباء گرانقدرش روایت کرده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم فرمودند: چون به آسمان عروج کردم پروردگار جل جلاله به من وحی فرمودکه:«ای محمد صلی الله علیه و آل وسلم همانا من نظر کردم بر زمین از بین هر آنچه که بر زمین بود تو را اختیار نمودم. پس تو را رسول وپیامبر خود قرار دادم و برای تو از اسم خودم اسمی اشتقاق کردم؛ من محمودم و تو محمدی . پس برای بار دوم بر زمین نظر کردم واز بین همه مخلوقات علی علیه السلام را انتخاب نمودم و او را وصی وجانشین تو، همسر وپدر ذریه تو قرار دادم. و برای او از اسماء خودم اسمی اختیار کردم، «من علی الاعلایم » و او علی است و قرار دادم فاطمه، حسن وحسین علیه السلام را از نور شما دو نفر، سپس ولایت شما را بر ملائک عرضه کردم، پس هر کس پذیرفت از مقربین درگاه من قرار خواهد گرفت....
رب که اسباب جهان در دست اوست
هستی کون ومکان از هست اوست
اطـــلاعی کـرد پـیدا بـر زمـین
انتخابی از میان اهل دین
او محمد را ز مردم برگزید
در وجود او بجز عشقی ندید
بار دیگر برگزید از مردمان
رب علی مرتضی را آن زمان
نام او باشد جلای سرمدی
منسب او اوصیای احمدی
اسم مولامان علی اسم خداست
خلقتش از جمله عالم جداست
در شب اسری بگفتا اینچنین
رب الارباب ثریا و زمین
که ای محمد نور ختم مرسلین
یاور مستضعفانم بر زمین
از وجود خود وجودت داده ام
بهر خود اینکونه بودت داده ام
من علی را از خودم کرد جدا
او خدائی بوده نی باشد خدا
فاطمه سلام الله علیها دنباله نور من است
فاطمه سلام الله علیها محبوب مخمور من است
فاطمه سلام الله علیها از نور من ایجاد شد
خطبه عشقش به من ایراد شد
آسمان از نور او نورانی است
خلقت انس و ملک را بانی است
ای محمد چهارده نور جلی
از وجودت ذات من شد منجلی
گر که از عباد من عبدی چنان
در عبادت تک بود اندر زمان
لیک در دل حب اینان را نداشت
و ز محبتشان به دل تخمی نکاشت
من و را در نار خود داخل کنم
خشم خود را بر رخش نازل کنم
3- نور فاطمه سلام الله علیها در بین انوار علی و یازده فرزندش از جانشینان علیه السلام او بر عرش ذات باریتعالی همچون ستاره ای درخشان نور افشانی می کند.
الف) حذیفة بن یمان از رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم روایت می کند که: آن حضرت پس از نماز، خطبه ای خواندند که در آن مردم را بعد از خود به تمسک به کتاب و سنت سفارش فرمودند.
کسی از آن حضرت سوال کرد که: آیا ممکن است اسامی نقبای خود را که به پیروی از آنها موظفیم برای ما بیان کنید؟
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آل وسلم فرمودند:« هنگامی که به آسمان عروج کردم و به بالاترین نقطه عرش نظر انداختم ، دیدم که با نور نوشته شده است، خدائی جز خدای یگانه نیست . محمد صلی الله علیه و آل وسلم رسول خدا است، حمایت می نمایم او را بوسیله علی علیه السلام و به کمک وی پیروزش می کنم . همچنین انوار حسن وحسین فاطمه علیه السلام را مشاهده کردم. در سه طرف عرش، سه بار نوشته شده بود علی و دو بار محمد ویک بار جعفر و موسی وحسن وحجة ؛ و حجت در بین آنها همچون ستاره ای درخشان نور افشانی می کرد.
پس عرض کردم: ای خدای من اینها چه کسانی هستند که نزدیک کرده ای اسماء آنها را به اسم خود؟
فرمود: ای محمد، اینان اوصیاء و پیشوایان بعد از تو اند و آنها را از گل تو خلق کرده ام.
خوشا به حال کسی که آنها را دوست بدارد و وای بر کسی که با آنها دشمنی کند. من بواسطه آنها باران رحمتم را نازل می کنم و بخاطر آنها پاداش داده و یا مجازات می کنم.
ب) ام سلمه از رسول خدا صلی الله علیه و آل وسلم روایت کرده است که:« هنگامی که به آسمان عروج نمودم به عرش پروردگار نظر کردم؛ به روی عرش نوشته شده بود: خدائی جز خدای یگانه نیست، محمد صلی الله علیه و آل وسلم رسول خداست و خدا او را بوسیله علی علیه السلام یاری می دهد. بر عرش انوار علی، فاطمه وحسن وحسین علیه السلام را دیدم و نیز انوار علی پسر حسین ومحمد پسر علی وجعفر پسر محمد وموس پسر جعفر وعلی پسر موسی ومحمد پسر علی وعلی پسر محمد وحسن علیه السلام پسر علی وحجت پسر حسن را مشاهده کردم که نور حجت در بین آنها نور افشانی می کرد. گو اینکه ستاره ای پر نور و درخشانی است.
پس عرضه داشتم: پروردگارا این نور روشن بخش و این انوار دوازده گانه چیست؟ پروردگار خطاب فرمود: ای محمد، این نور علی و فاطمه، واین نور دو سبط حسن وحسین علیه السلام هستند. آنها پاکیزه گانی بی گناه ، بی اشتباه و معصومند و این نور درخشان حجتی است که دنیا را از عدل و داد پر می کند.
ج) ابا بصیر روایت کرده است که «جابر جعفی» از امام صادق علیه السلام درباره تفسیر آیه مبارکه « وَإِنَّ مِن شِیعَتِهِ لَإِبْرَاهِیمَ » سوال کرد.
آن حضرت فرمودند:« زمانی که پروردگار سبحان حضرت ابراهیم را خلق کرد، پرده ها را از چشمان او کنار زد . چون ابراهیم نگاه کرد، نوری را در یک طرف عرش مشاهده نمود.
سوال کرد: پروردگار من این چه نوری است؟
به او پاسخ داده شد که: این نور محمد برگزیده ترین خلق از خلایق من است.
ابراهیم نور دیگری در کنار آن نور دیده، عرضه داشت خدایا این نور چیست؟
پاسخ داده شد که: این نور علی بن ابی طالب علیه السلام ناصر و یاری دهنده دین من است.
سپس ابراهیم در کنار آن انوار، سه نور دیگر دید. سوال کرد: پروردگار من این نور های سه گانه چیست؟
پاسخ داده شد که: این نور فاطمه سلام الله علیها است که دوستدارانش از آتش در امانند و آن دو نور دیگر نور های دو فرزند او حسن وحسین علیه السلام می باشد .
پس گفت: پروردگارا نه نور می بینم که ملائکه به گرد آنها طواف می کنند.
گفته شد: ای ابراهیم، اینها پیشوایان از فرزندان علی و فاطمه سلام الله علیها هستند.
عرضه داشت: بار پروردگارا نورهایی می بینم که ملائکه ات به گرد آنها حلقه زده و آنها را طواف می کنند، تعداد آنها را کسی جز تو به شمار نمی آورد.
وحی شد که: یا ابراهیم، اینها پیروان آن انوارند ، همان شیعیان امیرالمومنین علی بن ابیطالب علیه سلام.
ابراهیم سوال کرد: خدایا شیعیان آنان به چه چیز شناخته می شوند؟
فرمود: به پنجاه و یک رکعت نماز وجهر در بسم الله الرحمن الرحیم و قنوت قبل از رکوع و خاتمه دادن نماز از سمت راست.
در این هنگام ابراهیم عرضه داشت: خدایا مرا از شیعیان امیرالمومنین علیه سلام قرار بده . در این جا امام صادق علیه سلام فرمودند: خدای تعالی در کتابش به این سخنان خبر داده است، آنجا که می فرماید: « وَإِنَّ مِن شِیعَتِهِ لَإِبْرَاهِیمَ »
4- نور علی وفاطمه و انوار حسن وحسین و امامان از فرزندان حسین علیه سلام در روز قیامت از انوار همه خلایق نورانی ترند.
مفضل بن عمر از امام صادق علیه سلام و آن امام همان از پدران بزرگوارشان علیه سلام روایت کرده اند که: علی علیه سلام در محلی نشسته بودند و مردم پیرامون ایشان حلقه زده بودند، مرد کستاخی از میان جمعیت برخاست و خطاب به علی علیه سلام عرضه داشت: یا امیر المومنین علیه سلام تو در جایگاهی هستی که خدا تو و پدرت را معذب در آتش می فرستد.
علی علیه سلام در پاسخ او فرمودند:« بنشین خدا دهانت را ببندد. قسم به حق کسی که محمد را بر حق به پیامبری برگزید، اگر پدرم برای همه گنهکاران روی زمین شفاعت کند. خدا شفاعت او را می پذیرد. آیا پدرم در آتش معذب است و پسرش تقسیم کننده بهشت و جهنم می باشد؟
قسم به پروردگاری که محمد صلی الله علیه و آل وسلم را به حق به پیامبری مبعوث کرد، همانا نور ابی طالب علیه سلام در روز قیامت از همه انوار مردم نورانی تر است؛ مگر از پنج نور که آنها از انوار محمد،فاطمه،حسن،حسین،و نور فرزندان حسین از ائمه علیه سلام است. مگر غیر از این است که نور او را خدا از نور ما خلق کرد.


برگرفته از کتاب ریحانه خانه وحی
صفحه اصلی درباره ما |  ارتباط با ما |  اهداف

faraa.ir